Dlaczego pierwszy polski projekt łodki klasy Footy nosi nazwę Opałek ?

    Krasnoludki, krasnale – baśniowe niewielkie postacie (większość źródeł podaje, że ich wzrost nie przekracza 20 – 30 centymetrów) o wielowiekowej historii, występujące w wielu źródłach pisanych i legendach wszystkich niemal ludów Europy. 

    Według polskich legend (patrz m.in. O krasnoludkach i sierotce Marysi) pierwotnie zamieszkujące w ludzkich domostwach i pomagające dobrym ludziom (ale niekiedy też płatające psikusy złym).


    Ich najpopularniejsza polska nazwa łączy dwa słowa:

– „krasny”, „kraśny” w pierwotnym słowiańskim znaczeniu to: piękny, zdobny, (dziewczę o krasnym licu), dobry, również zdrowy, bogaty, (dziś można by również użyć również słowa wypasiony). Tak duża ilość dobrych cech wskazywałaby również na dobry charakter krasnoludków i ich podobieństwo do dobrych duchów czy postaci takich jak elfy.

Ponieważ dawnymi czasy najpiękniejszym kolorem do  przybrania był czerwony/szkarłatny  – kolor królewski (byle komu nie wolno było w nim chodzić – do „czyrwienia” (tak się kiedyś mawiało)  tkanin używany był najdroższy w średniowieczu, eksportowany w świat, barwnik pozyskiwany z czerwców – pluskwiaków równoskrzydłych, z łaciny zwanym „phorphyrophora polonica” a ”kopanych gromadnie przed świętym Janem„ czyli w pierwszym miesiącu lata (jaki to miesiąc?). Z czasem słowo krasny nabrało więc również znaczenia czerwonego koloru (por. krasnaja armia – ros. armia czerwona).

– ludek – oznacza człowieczka małego wzrostu (czasem i krasnoludki nazywa się karzełkami – patrz np. „Przygody Nieumiałka,  A. Nosow)


    Inne określenia polskich (słowiańskich) krasnoludków to:

podziomki – (wymawiane „pod-ziomki”) czyli „mieszkające pod ziemią”. Nota bene: tak nazywany jest też mały młotek, którym mistrz kowalski wskazuje pomocnikom miejsce uderzania dużymi młotami kowalskimi w kutą sztabę rozżarzonego żelaza (pewnie dlatego, że krasnoludki równie często pomagały w kuźniach). Inna forma tego słowa to „podziemkowie” – „Za czasów praojców mieszkał tu pracowity, bogaty i dobrotliwy ród krasnoludków, zwanych też podziemkami .

krośnięta czyli kraśni (dobrzy i piękni) mali ludzie

skrzaty (maluchy),

bożęta nazywało się je tak szczególnie wtedy, kiedy przed chrystianizacją Polski mieszkały w kuźniach czy chłopskich gospodarstwach (w odróżnieniu od podziemnych skrzatów) jednak legenda przytoczona przez Koszałka-Opałka mówi, że to właśnie bożęta schroniły się pod ziemię, by nie słyszeć kościelnych dzwonów. Z innych źródeł wiemy, że księża ganili wiarę w te sprzyjające domostwom stworzenia posądzając je nawet o kontrakty z siłami nieczystymi.

piędź ludki (od dawnej jednostki miary – piędź – określana jest jako odpowiadająca odległości pomiędzy kciukiem a środkowym bądź małym palcem rozłożonej dłoni, to 1/3 łokcia, lub 3/4 stopy czyli ok. 8 cali ~= 20-22 cm).

pokucie (inaczej pokątki – czyli małe duszki zamieszkujące zakamarki chat)

domowiki (to nazwa używana najczęściej na Rusi)

– lub ogólnie zwano je duchami domowymi                                             

A to tylko kilka z ogromnej wielości ich mian…


    To co różni polskie krasnoludki od ich zachodnioeuropejskich krewnych,to przede wszystkim o wiele życzliwsze ludziom (szczególnie dzieciom) i zdecydowanie mniej wojownicze usposobienie oraz znacznie mniejsze wymiary. Dlatego na określenie podobnych postaci występujących np. u Tolkiena używany jest w Polsce termin „krasnoludy”.

    W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych w Europie (w Holandii i w Polsce) o krasnalach znów stało się głośno za sprawą politycznego podziemia i opozycjonistów, którzy podobnie jak krasnale, w tajemnicy, nocą płatali psikusy złej władzy (porównaj tutaj).    Obecnie krasnale (aczkolwiek w zasadzie w pomarańczowych czapkach) są jednym z najbardziej znanych symboli Wrocławia.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Opałek i sp.. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *